Paraguái ome'ẽ jasypateĩ ary 2025 ohóvape omombiávo dengue: Ministerio de Salud omoñepyrũ ñemoherakuã peteĩha vacuñación tavapýre ombotapykuévo mba'asy vaiete oúva ñati'ũgui ko'ã ary oguahẽvo káda año opavave tapichápe, upéva rupi tasyo henyhẽ ha tuguy pochýpe oime oho jave oñepohanouka.
Ko'ágã naheñói ni ndaipóri oñeinternáva gueteri, pero Vigilancia Salud rehegua opromediahína registro ihaívape amo 570 notificación rupi peteĩ arapokõindy ohóvape ha osospecha 14 tavaguasúre oĩha, mokõi káso oguahẽgui chupekuéra nda'aréiri táva Itaugua ha Bañado Kara Kara Paraguaýpegua. Py'aguapy pererĩme oñeñandu hikuái, upévare ojopy tembiapo ohapejokoségui mba'asy vai oúva ñati'ũgui, ani haguã dengue ojeipyso.
Tembiapo ojekuaaukáva oiporúta vákuna Qdenga® (TAK-003), laboratorio Takeda mba'e, OMS ary 2024 osẽ precalificada poravopýgui . Kóva peteĩ tetravalente, ha'e virus oikovéva ha oñeatenua, omombia irundýha serotipo dengue-gui osẽva. Ko' ã estudio he'i omboguejýha 84% tasyópe internado ha umi káso sintomátiko ojeguereko 61%, tuicha tembiporu pohanohárape guarã ombovevúigui mba'asy vai omombiávo umi káso grave ha mano.
Ko fase peteĩha, estrategia ofokalisa mitã mimi, mitãkuña'i ha mitã'i 6 a 8 año okóva 16 tavarembe'ýre ojeikuaáva ha'éha de alta transmisión Paraguaýpe, Central, Paraguarípe avei Itapúape. Umi tavaygua rupi oñeguahẽse ha osupera 105.000 mitã, upévare ko'ágã 80%-nte. Peteĩ lote 70.200 dosis iñepyrũme oreko ha 42% meta jesareo ha ogestiona partida pyahu.
Oñemba'apo mbarete inmunización rehe ha omomýi mokõi dosis 0,5 ml vía subcutánea, intervalo tres meses ojogueraha primera ha segunda-gui. Ikatu oñevakúna mitãnguéra ndorekóiva antecedente dengue-gui; hasy mba'erõ raka'e, oha'ãrõva'erã seis meses upe ára síntoma oñepyrũ guive ha upe esquema rehe ojesarekova'erã. Ndoikéi umi tapicha orekóva alergia grave térã ambue componente, inmunodeficiencia importante, VIH compromiso inmunológico ndive, kuña imembytáva térã omokambúva imembými.
Jepénte, ni peteĩ vákuna ijehéguiete ohapejokóta ñati' ũ. Ko'ã mburuvichakuéra omomandu'a umi criadero ojeguerekóha ogapýpe. Upévare, oñeipytyvõva'erã inmunización, péva indispensable oñeipohano ha oñemombova'erã umi mba'yru orekóva y ha ndojeiporúva, oñemo'ãva'erã tanque ha tambor-kuéra, oñemantene piscina clorada, oñekambia ykuéra día a día oĩva florero ha bebedero-pe, umi mymba ygua ha ojeporuva'erã repelente, mitãnguéra retére.
Oñemoirũvo Programa Ampliado de Inmunizaciones omopyenda yvate salud pública paraguaya: ko'ágã ae sistema oime'ẽ ñangarekópe omombia mbaretépe dengue ohapejokóvon ani ojeipysoiterei. Osẽ porãvo ko ñemoherakuã guasu oime mokõi compromiso ñembohováipe: umi familia oguerava'erã iñemoñarépe oñemoĩ haguã vákuna chupekuéra ha óga ñemopotĩ upéicha oĩta libre de criadero. Vákuna-pe oñemoirũ oĩ jave korapy potĩ ha pevantehína fórmula ojehasa haguã temporada oúva oguerúva ama ha tuicha omombiáta internación ha oĩvéta py'aguapy.