1) Fondo de Jubilaciones ha Pensiones (54% aporte-gui ojehekýiva)
Ko’ape umi aporte obrero-patronal osẽva viruñongatupýgui ha renta omoheñóiva, omýivo inversión financiera ha inmobiliaria IPS mba’éva: certificado de depósito, bono, préstamo jubilado ha pensionado-pe guarã, título de crédito, caja ha ijoguaha, ãichagua, yvyjeikorã purukarepykue. Umi portafolio-gui osẽva omongakuaa haimete 1,4 billones de guaraníes ary ohóvape. Pirapire oikéva, añoite, ohepyme'ẽ haberes jubilatorios. “Ha’eño ijeheguiete ombohape pago de haberes; upeva’erãinténte” ojeguereko, he’i jey. Hembýva ojehepyme’ẽ rire opavave jubilado-pe ombohetáve reserva técnica, ko’ágã ojeréva amo 19 billones de guaraníes rupi. “Ojoguaite niko yrypy'a apu’áicha okakuaáva ohóvo”, ohechauka. Pe reserva oĩvahína ojeporu haguã oñeikotevẽ jave ikatu haguã noñeguahẽi mba’érõ ojeporu: oñepyrũ renta-gui, ndohupytýirõ, oguahẽ capital ojeguerekóvape.
2) Fondo de Salud (39% aporte-gui)
Ohepyme'ẽ umi pohanohára, enfermera, pohã, tembiporu, tasyo guasu ñemopu’ãme. Viru ndojeporúiva'erã ambue mba’épe: ojegasta tekove tesãi rehe. Upévare, Díaz López ohaiguy jey: “Viru tojepurukuaa oñemohendávo peteĩ banco-pe, ýrõ oñemohenda mba’e hesegua’ỹ tembiapópe nomoamuéi área salud reheguáva”. Ñe'ẽpeteĩ virujepuru rehegua osẽva fondo jubilatorio-gui amo ipahápe okañy, nahesakã porãi ningo eventual faltante umi tasyo rupi: ojeguerekógui caja separada.
3) Gasto Administrativo (6–7% aporte-gui osẽva)
Ohepyme'ẽ salario administrativo, computadora, escritorio, logística-pe guarã. Ndikatúi oiporu mokõi viruryru ñongatúha.
Jasypakõi 2023 guive, Léi 7235 ijetu’úve viru jepurukuaa rehe: Teko añete ñepyrũmby, toñemongu’e, toñembojehe’a ha toñemoherakuã porã tembiapópe, mbojoavy ha tembiapo rape kyhyjerãme ñeñangareko. Umi activo poravopy ñemohenda ha oñemoĩma límite: Banco Central 55% peve ikatu oiporu, bono ñekuave’ẽ 25% peve, oîma peteĩ tope emisor oguahẽha ani haguã “omoĩmba ryguasu rupi’a peteĩ ajakápe”. Upéicha, oñeinverti peteĩ banco orekóva calificación michĩmi jepe ohasa rire matriz de evaluación peteĩgui. “Toñemomba'e ko’ã límite ha tekoapo hendaitépe, ñaiméma riesgo prudencial ryepýpe léi jehaípe”, omoañete.
Ñamb’'apu’avo: mbohapy fondo, mbohapy jeporu ha iñepyrũmby ndikatúiva oñemomarã: noñemojehe’áiva. Viruñongatupy previsional opaga Jubilaciones; Salud ofinansia tesãi; Administración oadministra. Ambue mba’e oĩva, he’i sãmbyhyhára, “noĩri che poguýpe”.